‘KRAKEN GAAT DOOR’

HET VERHAAL VAN DE KRAKERS VAN LANGE NIEZEL 25

 
Sinds 1 oktober 2010 is kraken officieel verboden en zijn er sindsdien honderden panden in Amsterdam ontruimd. Wie nu nog een pand kraakt riskeert een geldboete, een taakstraf of zelfs een gevangenisstraf. Aan de vrijheid die ruim 50 jaar stand hield is een eind gekomen. Toch wordt er nog genoeg gekraakt. Dit is het verhaal van Lange Niezel 25, het verhaal van Mirna, Magda en Bear.

In Amsterdam heerst een verhitte strijd tegen leegstand en woningnood. Steeds meer mensen willen wonen in Amsterdam en de huizenprijzen rijzen de pan uit. Dat is niet alleen het probleem van nu. Begin jaren ‘60 waren de woningen in de wijk Kattenburg onbewoonbaar verklaard. De wijk zou volledig tegen de vlakte gaan. Die sloop liet echter nog jaren op zich wachten terwijl de woningnood zeer hoog was en er in het centrum veel goed bewoonbare panden langdurig leeg stonden. Studenten kwamen massaal in actie. Dit was het begin van de kraakbeweging in Nederland.

Ik wist niet wat ik van het idee van kraken moest vinden en was erg sceptisch. Ik begrijp de beweegredenen van krakers, namelijk strijden tegen de woningnood en de hoeveelheid leegstand. Anderen zoeken juist een dak boven hun hoofd. Ik begrijp het ook als het inbraak of diefstal wordt genoemd. Als je een pand kraakt, dan eigen je jezelf iets toe wat niet jouw eigendom is. Helaas is het beeld wat men over het algemeen heeft van krakers besmet door de gewelddadige ontruimingen en de confrontatie met de politie die we zien in de media. De krakers waren lange tijd erg belangrijk voor de stad en mede dankzij krakers is een groot deel van Amsterdam behoed voor sloop.

In december 2016 werd er een pand in de Lange Niezel gekraakt, nummer 25. Een aantal maanden later in april werd nummer 20 gekraakt in dezelfde straat, een pand aan de overkant. Wanneer een pand succesvol is gekraakt wordt dat vaak in een verklaring naar buiten gebracht. In de verklaring stond dat de nieuwe bewoners zich zoveel mogelijk zullen aanpassen, overlast zoveel mogelijk willen voorkomen en dat ze het pand weer een toonbaar uiterlijk willen geven. De redenen voor de kraak waren: woningnood, corrupte woningbouwverenigingen met lange wachtrijen, 8 jaar leegstand en het feit dat er meer mensen in de binnenstad willen wonen.

‘Wij, jonge ijverige Amsterdammers die te kort hebben geleefd om twaalf jaar op een wachtlijst te hebben gestaan, hebben het op ons genomen om Lange Niezel 20 leefbaar te maken en te sieren met kersverse buurtbewoners. Iets waar de gemeente in de afgelopen tien jaar schandalig genoeg niet in is geslaagd.’

Eind maart probeer ik contact te leggen met de bewoners van Lange Niezel 25. Ik klop enkele keren op de deur, maar er wordt niet gereageerd. Zijn ze niet thuis of willen ze de deur niet open doen? Een paar dagen later probeer ik het opnieuw, zonder succes. Ik geef de hoop niet op, want op 2 april wordt het pand aan de overkant gekraakt, Lange Niezel 20. Toen ik probeerde om daar contact te zoeken waren de bewoners van de Lange Niezel 25 wèl thuis. Ze vragen wie ik ben en wat ik kom doen. Na een korte uitleg zijn de drie bewoners nieuwsgierig naar mijn verhaal en ik word door Mirna, Magda en Bear uitgenodigd in hun huis. Het is mijn eerste keer in een kraakpand en kreeg een kleine rondleiding van Mirna. Hoewel het pand in slechte conditie is ziet het er leefbaar uit en was het ingericht zoals ieder ander huis. De keuken is volledig ingericht, ze hebben een ruime zitplek gecreëerd en er staat een mooie bos bloemen op tafel. Rommelig? Misschien, maar ik heb studentenhuizen gezien die er erger aan toe zijn. Het enige verschil met een normaal pand is dat het hier en daar schimmelplekken heeft, grote gaten in de vloer en muur, kan er op ieder moment water naar beneden komen en is het er altijd stoffig. Je moet ertegen kunnen. De krakers, die door de maatschappij waarschijnlijk worden gezien als ‘anders’ zijn ontzettend open en vriendelijk. Tegelijkertijd waren ze sceptisch, want het zijn spannende tijden. Mogen ze blijven zitten of worden ze binnenkort het pand uit gezet?

Toen Mirna, Magda en Bear het pand hadden gekraakt zijn ze meteen begonnen met het opruimen van het pand. 8 jaar leegstand en vrij spel voor duiven, dat werd strontscheppen, puin ruimen en flink schoonmaken. Gaten in de vloer werden provisorisch dicht gemaakt en de zolder werd water- en winddicht gemaakt met plastic en karton. Hoe ze het pand aantroffen, alle werkzaamheden die ze verrichten en de voortgang, werd zorgvuldig vastgelegd voor de rechtszaak waarvan ze wisten dat die zou komen. 1012inc, de huidige eigenaar van het pand, was vanzelfsprekend niet blij met de kraak en probeerde tevergeefs te onderhandelen. Er werd aangifte gedaan en beide partijen gingen een juridisch proces in.

Tijdens hun verblijf komen er veel vrienden over de vloer, meestal krakers. ‘Voel je welkom’ wordt er gezegd. Regelmatig zit ik gezellig met ze aan tafel, te kletsen over koetjes en kalfjes terwijl ze een blowtje rond laten gaan. Het is een gemoedelijk gezelschap waarin ik mij geen enkele keer buitengesloten voel. Integendeel. Ik mag ze van alles vragen en voel mij thuis in dat prachtige karakteristieke pand terwijl ik in het raam lig en naar de duizenden toeristen kijk die dagelijks door de straat lopen. Je raakt niet uitgekeken. Het kraken heeft zeker weten zijn charme. 

Door de gezelligheid zou je bijna vergeten dat de drie in een juridisch proces zitten. Een spannend proces, want kraken is illegaal. Wanneer de advocaat op bezoek komt gaat het over de geschiedenis van het pand, over de enorme buis die door het huis loopt of over de openingstijden van het restaurant. Elke reden die ze zou kunnen helpen tijdens de rechtszaak wordt besproken. Mirna, Magda en Bear zijn absoluut bereid om te vechten voor hun rechten, voor het pand en voor de hoeveelheid leegstand in de stad, hoewel ze weten dat ze vroeg of laat het pand zullen moeten verlaten.

Toch gaat het leven voor ze gewoon door. Ze zijn van plan om het pand langzaamaan volledig bewoonbaar te maken. Vaak worden er vervolgens publieke activiteiten gehouden zoals het openen van een café, worden er workshops gegeven of vinden er exposities plaats. Dit allemaal voor een laag bedrag. Op deze manier willen krakers iets terug doen voor de maatschappij.

Na 6 maanden is de strijd van Mirna, Magda en Bear aan de Lange Niezel 25 gestreden. Op donderdag 24 mei vertrekken ze uit het pand nadat de rechter besloot dat ze het pand binnen 7 dagen moesten verlaten. 1012Inc. heeft de juiste vergunningen en heeft afspraken gemaakt met het restaurant op de begane grond. Meteen nadat het drietal uit het pand vertrekken kan er begonnen worden met de werkzaamheden. Ik weet zeker dat het begrip ‘bewoonbaar’ voor het drietal een andere waarde heeft dan voor 1012Inc. Na het vertrek van Mirna, Magda en Bear ben ik namelijk nog een laatste keer terug geweest. De kettingzaag verdween in de houten balken van het pand. Voor dit soort herstelwerkzaamheden is de juiste expertise nodig en een hoop geld.

Na 30 jaar verwaarlozing en 8 jaar leegstand krijgt het pand en nieuwe toekomst. Hoewel het kraken nu verboden is, is de kraakcultuur in Amsterdam springlevend. Er zullen nog steeds panden worden gekraakt als er niet snel iets zal veranderen aan de woningnood en de hoeveelheid leegstand in de stad.

‘BEWONERS MAKEN DE BUURT’

Kraken toen en nu: Geen ontruiming voor leegstand

Voor het verbod hadden krakers enorm veel bescherming. Het was immers gewoon legaal. Het kraken zelf, het openbreken van de deur, mocht nog altijd niet. Wanneer een pand minimaal een jaar leeg stond mocht je in het gekraakte pand wonen, mits er aangetoond kon worden dat het ook daarwerkelijk al zo lang leeg stond. De meeste krakers doen uitvoerig hun huiswerk en kunnen dat gemakkelijk aantonen. Wanneer je de deur open brak en je plek had uitgekozen, dan belde je de politie die kwam controleren of er aan de voorwaarden werd voldaan. Werd de eigenaar dan niet beschermd? Jazeker, de eigenaar kon een kort geding aanspannen. De rechter besloot vervolgens of de krakers mochten blijven of dat ze het pand moesten verlaten. De rechter kon daar alleen een beslissing  over nemen als de eigenaar kon aantonen dat er op korte termijn plannen waren met het pand zoals een restauratie of verbouwing. Wanneer dat het geval was besloot de rechter om het pand te laten ontruimen.

Nu het verbod er is moet de eigenaar aangifte doen van de kraak. Het Openbaar Ministerie zal het kraakverbod handhaven en ingrijpen. Als er aangifte wordt gedaan, dan moet de eigenaar tijdens de rechtszaak duidelijk kunnen aantonen dat het pand op korte termijn een nieuwe bestemming krijgt. Zo niet, dan komt de ontruiming onderaan de prioriteitenlijst van de politie. De kans is groot dat het pand snel weer wordt herkraakt, blijkt uit praktijk. Het beleid in Amsterdam is daarom ook: ‘Geen ontruiming voor leegstand.’

Dat kraken nu volledig illegaal is maakt de krakers niet meteen volledig kansloos. De kraker wordt beschermd door het zogenaamde huisrecht. Een recht dat de overheid niet zomaar mag schenden. Er wordt eerst uitvoerig onderzocht of het pand leeg staat of in gebruik is. Vervolgens wordt er bekeken of er inbreuk mag worden gemaakt op het huisrecht zodat men tot actie over kan gaan.

Uiteraard zijn er andere mogelijkheden voor de eigenaar om het bezit terug te krijgen. De eigenaar kan een regeling treffen met de krakers en met ze in gesprek gaan. Daarnaast verlaten veel krakers vrijwillig het pand wanneer de eigenaar kan aantonen dat het pand op korte termijn in gebruik wordt genomen of wordt verbouwd zonder dat er een kort geding aan te pas hoeft te komen. Dat lijkt in de praktijk echter weinig voor te komen, omdat de belangen van kraker en eigenaar vaak ver uit elkaar liggen.

KRAKEN GAAT DOOR.